[Fecr-i Ati isimli edebi topluluğun kuruluşunda rol alan Şahabettin Süleyman şiir dışında edebiyatın derhal anında her türünde yapıt vermiş bir edebiyatçıdır.

Şahabettin Süleyman, 1885 senesinde İstanbul’da ailenin en büyük oğlu olarak doğmuştur. Babası, bir ara İzmir Defter i Hâkanî müdürlüğü görevinde Tespit edilen tespit edilen Süleyman Şevket Bey, Türkmenistandan gelerek Sındırgı-Bigadiç seviyesine yerleşen ve Osmanlı Devleti’ne yüksek bürokratlar yetiştirmiş olan “Çavdarlı Ali Ağa hanedanına” mensuptur. Dedesi Karesi mutasarrıfı Şerif Paşa’dır. Kardeşleri Memduh Süleyman ve Rıza Çavdarlı da yazardır. Çocukluğu İstanbul ve İzmir’de geride bıraktığımız geçtiğimiz Şahabettin Süleyman, 1904 senesinde orta öğrenimini İzmir İdadisi’nde tamamladı. Okulda ve ailesinin özel olarak tuttuğu öğretmenden Fransızcayı burada öğrendi. İzmir’de lisede iken Baha Tevfik, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Şükrü Saracoğlu ile dost oldu.
İlk yazısı, 1903 senesinde İzmir’de yayımlanan “Ahenk” isimli dergide çıkan “Ceriha-i Namus” isimli öyküsüdür. Bu ilk öyküden sonra yazıe yayımlamayı sürdürdü.

Üniversite eğitimini ise İstanbul’da yaptı ve İstanbul’daki Mülkiye Mektebi’nden 1908 senesinde mezun oldu. 1908 senesinde ölen babasından sonra ailesinin geçimini üstlenen Şahabettin Süleyman, evvel İzmir’de ilköğretim dâiresinde kâtiplikle memuriyete başladı. gene tekrar o senenin sonucunda İstanbul’a geldi ve Vefa İdadisi (Lisesi) ve Galatasaray Sultanisi (Lisesi)nde Fransızca ve edebiyat öğretmenliği, Darül-Muallimin-i Âliye (Yüksek öğretmen Okulu)de müdür yardımcılığı yaptı.

II. Meşrutiyet’in ilanından sonra İstanbul’da yayımlanmaya başlayan çok sayıdaki gazete ve dergide makale hayatına devam etti. o kişinin bu tarihlerde Resian, Servet-i Fünun, Musavver duruma, Mehâsin, Musavver Muhit, Musavver Eşref, Resimli Kitap, Tenkid, Yeni Ses gibi dergilerde yazıları yayınlandı. . ilaveten bunun dışında Hem de Şiir ve Tefekkür adı altında, fakat yalnız fakat Fakat iki sayı çıkabilen bir derginin de bizzat sahibi ve sorumlu müdürü oldu.

1908 ardından siyâsî faaliyetlerinin, sanat ve edebiyat amacıyla tehlikeli bir politik zemin hazırladığını gören bir kısım yazarlar, angaje bir edebiyat yerine sanata yönelmeyi tercih ederler. Fecr-i Âti topluluğu bu düşüncenin mahsûlü olarak doğar.

24 Şubat 1909 tarihinde sanat anlayışlarını, gaye hedef ve ilkelerini bir bildiriyle aktaran Fecr-i Ati edebi topluluğunun kurucuları arasında oldu. özellikle, Fecr-i Âti’nin ünlü olmuş sloganı “Sanat kişisel kişisel kişisel ve muhteremdir” cümlesi Şahabettin Süleyman’a aittir. Fecr-i Aticiler çıkarmayı düşündükleri dergiyi yayımlayamayınca “Şiir ve Tefekkür” (2–9 Eylül 1909) ile “Jale” (25 Kasım 1909) dergilerini yayımladı. Topluluk, daimi devamlı devamlı SIK SIK sıksık bir yayın organına sahip olamamış ve kısa bir müddet sonra dağılmıştır.

Vefa İdadisi’nde Fransızca öğretmenliği ve müdür muavinliği vazifiyeti devam eder iken yazdığı “Çıkmaz Sokak” oyunu nedeniyle 1910 senesi mayıs ayında açığa alındı. 11 ay işsiz kaldı.

Bu sırada siyasetle ilgilendi. 1908’den sonra ilerleyen siyâsî faaliyetler arasında Şahabettin Süleyman’ın da, yazılarıyla aktif siyasete katılmıştır. Başlangıçta İttihat ve Terakki taraftarı olsa da Fecr-i Ati zümresi yazarlarından dostu Ahmet Samim’in İttihatçılarca öldürülmesi üstüne bu cemiyetin karşısında yer aldı. Bu partinin karşısında kurulan Osmanlı Demokrat Fırkası (Fırka- İbad)’na katıldı ve Hakimiyet-i Milliye gazetesinde siyasi yazılar yazdı. Yeni Ses ve Muahede gazetelerinde başyazarlık yaptı.

1911 senesinde Mekteb-i Sultani’de Osmanlıca öğretmenliği görevine getirildi. 1912’912 yılından itibaren “edebi müdürü” bulunduğu “Rübab” isimli bir haftalık dergi çıkardı; başyazarlığını yaptı.

1914’te Darülmuallimin’de edebiyat ve Fransızca dersleri vermeye başladı. 1915’te ise Galatasaray Mekteb-i Sultanisi ve İstanbul Sultanisi’nde edebiyat ve felsefe öğretmenliği yaptı.

Daha evvel bir hanım ile evlenip boşanan Şahabettin Süleyman, ikinci eşi olarak 1914 senesinde Vezir Köse Raif Paşa’nın kızı devrin kadın şairlerinden İhsan Raif Hanım ile evlendi.

Şahabettin Süleyman, her yıl tatillerini geçirmekte bulunduğu İsviçre’nin Davos-Platz kasabasında iken İspanyol gribine yakalanarak Ocak 1919 senesinde 34 yaşında ölmüştür. Cenazesi, İsviçre’nin Davos-Platz kasabasının mezarlığına gömülmüştür.

Otuz dört yaşında ölen Şahabettin Süleyman, bu kısa ama lakin ancak Ancak yoğun geride bıraktığımız geçtiğimiz yaşamı içersinde, içerisinde lüzum öykü, öykü gerekse tiyatro bölümünde, gerisinde büyük bir isim bırakmış değildir. Onu, yazılarında tutturduğu umumi bir çizgi üstünde, Üstünde Servet-i Fünuncuların 1901’den sonra sanat ve edebiyat bölümünde bıraktıkları boşluğu doldurmaya çalışan bir yazar olarak değerlendirebiliriz. ama lakin ancak Ancak bu gayretinde de, birinci sınıf bir yazar değildir. Ne Meşrutiyet ardından Türk toplumunun büyük meselelerini ele alabilmiş, ne de, kişisel kişisel kişisel ve muhterem saydığı sanat vâdisinde ilgi çekici bir tavrın insanı olabilmiştir.

Şahabettin Süleyman’ın hikâyelerinin fazlası, rastgele bir aile sorununa ya da ahlâk anlayışına bağlı olmaksızın cereyan eden aşk vakalarına dayanır. o kişinin aşk hikâyelerini, belki yalnızca bu bakımdan kendinden öncekilerden ayırmak ayırmak olası olası olur. Bunun dışında ifade, üslûp, vak’a örgüsü ve psikolojik tahlil yönünden Servet-i Fünun öyküsü seviyesinden de çok uzak kalmıştır.

Şahabettin Süleyman, altı tiyatro eseri yayınlamıştır. Bunlardan ikisi (Ben… Başka! ve Kösem Sultan) kendisi gibi bir Fecr-i Âti yazarı olan Tahsin Nâhid’le ortak olarak kaleme alınmıştır.

Fırtına ve Kırık Mahfaza ismini taşıyan başka dört tiyatrosu, umûmî çizgileri itibâriyle âile geçimsizlikleri üstüne kurulmuş ve bu geçimsizlikleri teşrih eden, tezli sosyal dramlardır.

Kitapları :
1910 – Rehber-i Erib Kâmil 3 cilt (Brunot’dan tercüme)
1910 – “Fırtına” (oyun ve öyküler)
1910 – “Tarih-i Edebiyât-ı Osmaniye” (Osmanlı Edebiyat Tarihi)
1911 – Sanat-ı Tahrir ve Edebiyat
1911 – 1912 – Resimli Muktatafat 3 cilt.
1911 – Meşrutiyette Terbiye-i Etfal (Mehmet Fuat Köprülü ile)
1912 – “Çıkmaz Sokak” (oyun)
1913 – “Tenkidat-ı Edebiyye: Namık Kemal”
1913 – “Tenkîdât-ı Edebiyye: Abdülhak Hamit Tarhan yaşamı ve Sanatkâr”
1914 – “Yeni Osmanlı Tarih-i Edebiyâtı” (Mehmet Fuat Köprülü ile
1914 – 1915 – “Malumatı Edebiyye” (Mehmet Fuat Köprülü ile, 2 cilt).
1915 – “Osmanlılıkta Vâhime-i Mesûliyyet” (Osmanlılıkta mesuliyet mesuliyet Kuruntusu).

Tiyatro Oyunları :
1910 – Fırtına
1911 – Ben… Başka! (Tahsin Nâhid ile birlikte)
1911 – Kösem Sultan (Tahsin Nâhid ile birlikte)
1911 – Kırık Muhafaza (Tahsin Nâhid ile birlikte)
1911 – Aralarında
1912 – Çıkmaz Sokak


Yorumlar
Yorum yazın

Bir yorum yazın