classic Türk Müziği bestekârları

Bestekârlığıyla Türk musikisinin son devresine silinmez bir mühür vurmuş bulunmasının yanı sıra, eşi benzeri olmayan diyerek nitelenen sesiyle de Türk musikisi aleminde kendisine mühim bir yer edinmiştir.
Lemi Atlı, tam adı Halid Lemi Atlı’dır. 1869 senesinde İstanbulda, Üsküdarın Sultantepesi semtinde doğmuştur. Şîzemû aşiretinden Çerkes İbrahim Hakkı Beyin oğludur. Doğduktan bir hafta sonra annesi, iki yaşında iken de babası öldüğünden ablası doğrulusunda yönünden yönünden doğrultusundan büyütüldü. Ablası ile eniştesi, Lemi Atlının iyi bir öğrenim görmesi amacıyla çok özen gösterdiler. “Soyadı Kanunu”nun çıkışından sonra “Şizemu” kelimesinin Türkçe manası olan Atlı soyadını aldı.

Tezgâhçılar İlkokulundan sonra, evvel Fatih, sonra Soğukçeşme Rüştiyesini okudu. 1887 senesinde burayı bitirerek “Mülkiye Mektebi”ne kaydoldu ise de bitiremedi. İskender Hocadan Arabça, Farsça; bir İtalyan kadın öğretmenden Fransızca dersleri aldı.

1889 senesinde “Dahiliye Nezareti Mektubu Kalemi” nde memuriyete başladı. 1894de Zabtiye Nezâreti Mektûbî Müdürlüğü başkâtibi oldu. “Resmî Gazete” de yazarlık yaptı. Memuriyetinin ilk senelerinde başladığı Takvî sene sürdürdü. Memuriyet hayatına bir ara İzmirde devam eden Lemi Atlı 1907 senesinde memuriyet hayatından çekilerek İstanbul a yerleşti ve sadece musikiyle uğraşmaya başladı.

Daha ufak yaşlarda kendisini abla ve eniştesinin evinde fasılların yapıldığı musiki içerisinde buldu. Bu fasıllarda ufak Lemi nin şarkılara eşlik etmesindeki becerisini gören Sadık Bey in teşviki ile Enderuni Vasıf Bey den ders almaya başladı. Dahiliye nazırı Reşit Mümtaz Paşanın aracılığı ile ünlü bestekâr Hacı Ârif Bey den makam, usul ve feyiz dersleri aldı. Musiki öğrenmeye Hâfız Yusuf Efendiden (1857-1925) aldığı derslerle başladı. 14 yaşındayken kendisini dinleyen Hacı Arif Beyden (1831-1885) takdir ve teşvik görüp öğrencisi oldu. Atlının sanat yaşamı ve zihniyeti üstünde Üstünde mühim etkiler bırakan bu beraberlik, Ârif Beyin bulunduğu tarihe kadar sürdü.

Henüz 14 yaşındayken bestelediği bir eserle musiki çevrelerinde tanınmaya başlayan Lemi Atlı, Mahmud Celâleddin Paşa ve Said Halim Paşa gibi ileri gelen devlet adamları doğrulusunda yönünden yönünden doğrultusundan -devlet çatısı altında değil, özel olarak- himaye edildi. devresinin zamanın Zamanın önde gelen musiki ustaları arasında Tespit edilen tespit edilen Hacı Faik Bey (1831?-1891), Bolâhenk Nuri Bey (1834-1910), Levon Hancıyan, Enderûnî Ali Bey (1830-1899) ve Rifat Beyden (1820-1888) de faydalandı. Muhteşem sıfatıyla nitelendirilen sesiyle mehtap âlemlerinin vazgeçilmez musikicisiydi. Okuduğu şarkı ve gazeller edebî eserlere bile mevzu husus olmuş, kendine “Boğaziçi Bülbülü” lâkabını kazandırmıştı.

Türk musikisinin en büyük şarkı bestekârlarından biri olan Lemi Atlı, bestekârlık zihniyeti bakımından Hacı Ârif Bey ekolüne bağlı kalmış, çağını yakalamış olan çok sayıdaki eseriyle kalıcı olma başarılı olmasını göstermektedir. Birikimini aktardığı öğrencileri arasında Bimen Şen (1873-1943) ve Ârnan Atlının, hayatının son senelerinde kaleme aldığı Hâtıraları , yaşadığı devresinin zamanın Zamanın ve öncesinin musiki dünyası konusu ile ilgili mühim belgeleri içermektedir.

1888 senesinde bestekarlığa başlayan Lemi Atlı musikiyi hep kolay açıdan öğrendi, nota bilmezdi. İlk bestesi sözleri Reşit Mümtaz Paşanın olan Karcığar makamındaki “Hüsnüne edvârı nazın şan senin” şarkısını bestelediğinde daha şimdilik Şimdilik 19 yaşındaydı.

Hüsnüne edvârı nazın şan senin
Bende takat kalmadı ferman senin
İhtiyarım gitti elden can senin
Bende takat kalmadı ferman senin

Eserlerinin, devresinin zamanın Zamanın ünlü okuyucuları doğrulusunda yönünden yönünden doğrultusundan plâklara okunup sahnelerde ve radyo mikrofonlarında seslendirilmesi, ününün ülke çapına yayılmasını sağlamıştır. Türk musikisi repertuvarında Tespit edilen tespit edilen eserlerinin adedi, 1i saz eseri, kalanı sözlü yapıt olmak üzere 170 civarındadır.

Lemi Atlı, dört kere evlendi, hiç çocuğu yoktur.

Kanlıca ve Rumeli Hisar’ında oturduktan sonra, ömrünün son yıllarını Suadiyede yeğenlerinin yanısıra beraberinde yaşamış Lemi Atlı 25 kasım 1945 tarihinde yaşama gözlerini yumdu; Erenköy mezarlığında toprağa verildi.

Eserlerinden Bazıları :
– Acemaşiran-Neden bir çift gözün derdiyle çeşmim giryan oldu
– Acemaşiran-Gider mi pişi çeşmimden hayali dağ darın
– Acemkürdi-Rüyamı gördüm kalbim mi vurdu
– Bayatiaraban-Bekasız hüsnün güvenme anına
– Bayatiaraban-Görmesem bir lahza ruyin sanki dünya nar olur
– Bayatiaraban-Seni her dem rakible görmeden ey mah
– Dilkeşhaveran-Demedim hicranımı ellere fayda diye
– Evç-Lerzan ediyor ruhumu çeşmimdeki efsun
– Evcara-Ben esiri handenim üfdadenim ey gül tenim
– Ferahfeza-Dinlendi başım dün gece bir parça dizinde
– Ferahfeza-Her güzel nağmeyle sevgini andım
– Ferahnak-Aylarca bu sevdazedenin boynu büküldü
– Ferahnak-Kan ağlar iken celbi tarahhüm emeliyle
– Gerdaniyebuselik-Karşıyaka sefası kaldı bundan sonra seneye
– Hicaz-Acırım aşık olup da yanana
– Hicaz-Çattım yaşıma bakmadan ol taze nihale
– Hicaz-Ey hilali ahmer ey mihrabı ruhi şefkatin
– Hicaz-Ey şuh i ser tab ey durr i na yab
– Hicaz-Gonca i nazende durumu durumu gülşen i ikbal iken
– Hicaz-Hastayım yalnızım
– Hicaz-Kan kustu bahar öksürerek arz üzerinde
– Hicaz-Kırılmış olsa da tar ı hayatım
– Hicaz-Mazideki hülyamı tüm Tüm öldüreceksin
– Hicaz-Neşem emelim ruh i hazınım zedelendi
– Hicaz-Nevbaharı vuslatın bassın deyu ilk ayına
– Hicaz-Sanma tek başına alem ü dünya amacıyla birtanem
– Hicaz-Severim her güzeli senden eserdir diyerek
– Hicaz-Sine i suzanıma ahım yeter
– Hicaz-Sorulmasın bana ye sim garik i hicranım
– Hicaz-Söyle ey tali ne lutfu var bana cevr etmenin
– Hicazkar-Dil doymuyor letafetine dide kanmıyor
– Hicazkar-Gönlümü diğer diğer emellerle avutsaydım
– Hicazkar-Korkma sönmez bu şafaklarda yüzen alsancak
– Hicazkar-Penbelikte imtizac etmiş tenin
– Hicazkar-Sevdi gönlüm bir güzel
– Hicazkar-Son aşkımı canlandıran en tatlı emelsin
– Hicazkar-Yine bir aşkı emelsuz ile
– Hüseyni-Anadolu sen güzelsin çiçeksin
– Hüseyni-Bak şu çoban kızdaki hal i safa pervere
– Hüseyni-Göster güzelim hücre i ezvak visali
– Hüseyni-O güzel gözlerle bakmasını bil
– Hüseyni-Zaman olurki anın hacle i visalinde
– Huzzam-ey rahm ü vefası olmayan yar
– Hüzzam-Leyl olur ki hüzn içinde
– Hüzzam-Söyle bir kere daha başın amacıyla ey gonca leb
– Isfahan-Narı aşkınla kul oldu gövde vücut lebleri mul
– Karcığar-Bir gölge ol beni peşinden koştur
– Karcığar-Bir gonca gülün revnakı parlar deheninde
– Karcığar-Çeşmani o mehveşin eladır
– Karcığar-Hüsnüne etvari nazın şan senin
– Karcığar-İhtirazla arzıhal eyler gönül
– Karcığar-Yeter hicran ı nazın gül dudaktan müjdeler gelsin
– Kürdilihicazkar-Açmam açamam söyleyemem zira derinde
– Kürdilihicazkar-Bir gün göremezsem seni mecnuna dönerdim
– Kürdilihicazkar-Bir kendi gibi zalimi sevmiş yanıyormuş
– Kürdilihicazkar-Çılgın nağmesi zannetme ki dindi
– Kürdilihicazkar-Derdin bana bir anı anı gurbet gecesinden
– Kürdilihicazkar-Dün oturdum bir vakit vakit maziye başvurdum
– Kürdilihicazkar-Esirindir benim gönlüm
– Kürdilihicakar-Ey şuh i ser tab ey durr i na yab
– Kürdilihicazkar-Gözlerim gözlerine hayrandır
– Kürdilihicazkar-Nazlandı bülbül güller sarardı
– Kürdilihicazkar-Sevdim ey afet seni kurbanınam
– Kürdilihicazkar-Uslandı gönül va da bugün kanmıyor artık
– Mahur-Aman saki lutfuna amadeyim
– Mahur-Dilde emel vardır
– Mahur Saz Semaisi
– Mahur-Suz i hicrin yare açtı sineme ey mehlike
– Muhayyer-Gezdim yürüdüm dün gece hicranımı yendim
– Muhayyer-Gözlerim gözlerini seyre dalsın
– Muhayyer-Kan ağlar iken celb i terahhüm emeliyle
– Muhayyerkürdi-Bir melek sima perisin ey güzeller peykeri
– Müstear-Cilve i tali imi tali ine bağlıyorum
– Nihavend-Artıyor ye sim bakınca halime
– Nihavend-Bir gül çıkarırdım sana kalbimdeki külden
– Nihavend-Nedir a sevdiğim şu şekilde bu halin
– Nihavend-Zevkin ne ise şu şekilde hicab eyle benden
– Nikriz-Yavru gül yanağını aşkın ateşi sandım
– Nişaburek-Varsın gönül aşkınla harab olsun efendim
– Rast-Bu beğeni u safa cemenzare de kalmaz
– Rast-İncindi biraz sözlerime
– Rast-Sanki gönül asude geride bıraktığımız geçtiğimiz demlerden usandı
– Rast-Sazın gibi sinem dahi bir nağme zenindir
– Rast-Yokmu cana aşıka hiç şefkatin
– Segah-Kalbimin görmek dilersen
– Sultaniyegah-Andıkça geride bıraktığımız geçtiğimiz günleri hasretle derinden
– Sultaniyegah-Gönlüm sevdi şimdi bir yar
– Suzidil-Tar ı kalbim inliyor mızrabı vurdukça nigar
– Suzidil-Yadigar olsun Saate vakte halet i mestanemiz
– Suzinak-Düşmüş amma aşka izhar etmiyor
– Suzinak-Nihali gülşeni hüsnü ezelsin
– Suzinak-Öldürse gamzen geçemem ben nigehinden
– Suzinak-Yeter hicranlı sözler geçdim ümmidi visalinden
– Şedaraban-Amade iken bade ile dopdolu bir cam
– Şedaraban-İdini kutlama kutlama için
– Şehnaz-Saçlar sarı dişler beyaz rengi al
– Şevkefza-Etme cananım bu hicranıma sebep sensin
– Tahir-Akşam oluyor sükün içinde
– Tahir-Gözlerine seyre dalsın
– Tahirbuselik-Her subhu mesainle
– Uşşak-Akşam olsun şu perdeler insin
– Uşşak-Atılsam sine i nerminine koysam başımı
– Uşşak-Bir çift göz olup gönlüme bir hamlede aktın
– Uşşak-Bir handene meftun olan aşıkları kandır
– Uşşak-Bu imtidad ı etraf ki bahtın sitabı var
– Uşşak-Gösterirken ruyizerdin
– Uşşak-Gülzare salın mevsimidir gest ü güzarın
– Uşşak-Günler geçiyor gönlümün ezvaki tükendi
– Uşşak-Hala yanıyor leblerinin ateşi
– Uşşak-Neler çektim neler canan elinden
– Uşşak-Ruhumda buldum vecd i visali
– Uşşak-Seni istek istek eder bu didelerim
– Uşşak-Siyah ebrulerin duruben çatma
– Uşşak-Ümidim söndü artık
– Uşşak-Varmıdır takrire derdi mafibalimi
– Uşşak-Yaşamıştım ne güzel bezminde cemalinle senin


Yorumlar
Yorum yazın

Bir yorum yazın