hikâye , hikaye tiyatro ve kabare yazarı, öğretim delegesi ve gazeteci.
Haldun Taner, Cumhuriyet devresi Türk edebiyatının önde gelen yazarlarından birisidir. Türkiyede epik tiyatro türü ve kabare tiyatrosunun öncüsüdür.

Haldun Taner, 16 Mart 1915’de İstanbul, Çemberlitaş’ta doğmuştur. Babası Ahmed Selahattin son Osmanlı meclisinde İstanbul milletvekili ve aynı vakitte İstanbul Darülfünunu (İstanbul Üniversitesi) Hukuk Fakültesi profesörü idi. Beş yaşında iken babasını kaybetti. Annesiyle beraber eş güdümlü bir arada Beraber büyükbabasının konağında Moda Mühürdar’da yaşadı.

Ortaöğrenimini 1935te Galatasaray Lisesi’nde tamamladı. Devlet doğrulusunda yönünden yönünden doğrultusundan burslu olarak Almanyaya Heidelberg Üniversitesi’ne gönderildi, Siyasal Bilimler Fakültesine devam etti. Hastalığı (ağır tüberküloz) neticesi eğitimini yarıda bırakıp 1938de İstanbula döndü. 1938-1942 yılları arasında Erenköy Sanatoryumunda tedavi gördü.1950de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Alman Filolojisi Bölümü’nü bitirdi. 1950-1954 yıllarınde asistanlık yaptı. 1950’den sonra İstanbul Edebiyat Fakültesi’nde, Gazetecilik Enstitüsü’nde, LCC (Language and Culture Center ) Tiyatro Okulu’nda binlerce öğrenci yetiştirdi.

Haldun Taner’in “Haldun Yağcıoğlu” takma ismiyle gençlik senelerinde yazdığı skeçlerden “Töhmet” isimli ilk hikayesi Yedigün dergisinde 1946da yayınlandı. New York Herald Tribune Gazetesinin 1953te İstanbulda düzenlediği hikâye hikaye yarışmasında “Şişhaneye Yağmur Yağıyordu” öyküsüyle birinci oldu.

1954’de asistanlığı bırakıp Viyana’ya tiyatro bilimi eğitimi amacıyla gitti. 1955-1957’de Max Reinhardt Tiyatro Akademisi’nde öğrenim gördü. Viyana’daki birtakım tiyatrolarda reji asistanı olarak çalıştı. 1957de yeniden yine Türkiye’ye döndü. Gazetecilik Enstitüsü’ndeki derslerine devam etti. Bir yandan da 1955-1960 yılları arasında Tercüman gazetesinde sanat ve kültür yazıları, fıkralar yazmış, bir ara gazetenin baş yazarı olmuştu. Bu fıkralarından bir bölümünü genel genel genel genel başlıklarıyla kitap durumunda de topladı (Devekuşuna Mektuplar, 1960, 1977). Mart 1974 – Mayıs 1986 tarihleri arasında da piyasa Piyasa sohbetlerini Milliyet gazetesinde sürdürdü.

Haldun Tanerin eserlerinde gözlemin, mizahın ve yerginin mühim yeri bulunmaktadır. Büyük şehrin düzensiz ve çelişkilerle dolu yapısını, görgüsüzlük ve bilgisizliğini yansıtan öyküleriyle tanınmıştır. Türk ortaoyunu ve tuluat tiyatrosu ögelerinden de yararlanarak toplumsal hadiseleri alaylı bir dille eleştirdiği oyunlarıyla büyük başarı başarı kazandı. Skeç, hikâye , hikaye oyun, kabare, senaryo, hiciv, fıkra, köşeyazısı türlerinde yazdı.

Ekim 1967’de Zeki Alasya, Metin Akpınar ve Ahmet Gülhan’la beraber eş güdümlü bir arada Beraber Türkiye’nin ilk kabare tiyatrosu olan Devekuşu Kabare Tiyatrosu’nu, 1978 Nisanında Ahmet Gülhan ile Haldun Taner, “Devekuşu Kabare” tiyatrosundan ayrılıp ayrılıp Tef Kabare tiyatrosunu kurdular.1969’da ise Münir Özkul ile beraber eş güdümlü bir arada Beraber Bizim Tiyatro’yu kurdu. ufak Dergiyi çıkardı. Öykülerini ve yazılarını Yedigün, Ülkü, Yücel, Varlık, ufak Dergi, Yeni İnsan dergilerinde, Yeni Sabah, Milliyet, Tercüman gazetelerinde yayınladı. Tercüman ve Milliyet gazetelerinde uzun seneler, Devekuşuna Mektuplar başlığıyla fıkralar yazdı.

Haldun Taner, Keşanlı Ali Destanı isimli epik oyunu ile dünya genelinde tanındı, oyun Atıf Yılmaz doğrulusunda yönünden yönünden doğrultusundan sinemaya aktarıldı(1964).

Haldun Taner, eczacı Demet Taner ile evlendi.

Haldun Taner, 7 Mayıs 1986 tarihinde İstanbul’da hayatını kaybetti. 1987 yılından itibaren Haldun Taner adına bir öykü öykü yarışması düzenlenmektedir. 1988 senesinde ise Kadıköy kent kent Tiyatrosu’na “Haldun Taner Sahnesi” adı verilmiştir.

Ödülleri:
1953 NY Herald Tribune Uluslararası hikâye hikaye Yarışması Türkiye Birinciliği ( Şişhaneye Yağmur Yağıyordu)
1955 Sait Faik öykü öykü Armağanı ( Onikiye Bir Var)
1956 Varlık Dergisi, Türkiye’nin En İyi hikâye hikaye Yazarı
1972 Türk Dil Kurumu Tiyatro mükafatı mükafatı ( Sersem Kocanın açıkgöz Karısı)
1983 Sidat Simavi Vakfı Edebiyat mükafatı mükafatı (Pervev Naili Boratav ile paylaştı)
Bordighera Müzik Festivali öykü öykü mükafatı mükafatı ( Sancho’nun Sabah Yürüyüşü)

Oyunları:
1957 – Günün adamı
1957 – Dışardakiler
1958 – Ve Değirmen Dönerdi
1960 – Fazilet Eczanesi
1960 – Lütfen Dokunmayın
1961 – Günün Adamı
1962 – Huzur Çıkmazı
1964 – Keşanlı Ali Destanı
1964 – Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım
1965 – Eşeğin Gölgesi
1966 – Zilli Zarife
1967 – yurt yurt Kurtaran Şaban
1970 – Bu Şehr-i İstanbul Ki
1970 – Astronot Niyazi
1971 – Sersem Kocanın açıkgöz Karısı
1971 – Ha Bu Diyar
1971 – Dün Bugün
1972 – Aşk-u Sevda
1974 – Yâr Bana Bir Eğlence
1977 – Ayışığında Şamata
1980 – Hayırdır İnşallah
1983 – Dev Aynası

Öyküleri:
1946 – işlemiş vakit vakit olur ki
1949 – Yaşasın Demokrasi
1951 – Tuş
1953 – Şişhane’ye Yağmur Yağıyordu
1954 – Ay ışığında Çalış-kur
1954 – Onikiye Bir Var
1967 – Konçinalar
1969 – Sancho’nun Sabah Yürüyüşü
1970 – Kızıl Saçlı Amazon
1980 – Şeytan Tüyü
1983 – Yalıda Sabah

Anı, Gezi, Söyleşi:
1960 – Devekuşuna Mektuplar
1978 – Hak dostum diyerek başlayalım Söze
1979 – Düşsem Yollara Yollara
1979 – Ölürse Ten Ölür Canlar Ölesi Değil
1982 – Yaz Boz Tahtası
1983 – Çok Güzelsin Gitme Dur
1984 – Berlin Mektupları
1985 – Koyma Akıl Oyma Akıl
1987 – evvel İnsan Olmak


Yorumlar
Yorum yazın

Bir yorum yazın